Yeni bir araştırma, 11,5 milyar yıl öncesine tarihlenen bir çubuklu sarmal galaksinin keşfini ortaya koydu. Bu bulgu, gökadaların evrim sürecinin beklenenden çok daha karmaşık ve hızlı bir gelişim gösterdiğini gözler önüne seriyor. Astronomlar, bu galaksinin yapısını inceleyerek, evrenin ilkel dönemlerindeki galaksi oluşumları hakkında önemli bilgiler elde etti.
Çubuklu Sarmal Gökadaların Özellikleri
Çubuklu sarmal gökadalar, yıldızlarını düz bir disk içinde sarmal kollara düzenleyen yapılarıyla tanınır. Genellikle merkezlerinde çubuk adı verilen uzamış yapılar bulundururlar. Bu tür gökadalar, galaksilerin evrimi açısından kritik bir öneme sahiptir; çünkü çubuk yapılar, gaz ve madde akışını merkezlerine yönlendirerek yıldız oluşumunu etkileyebilir. Örneğin, Samanyolu Galaksisi de çubuklu sarmal bir yapıdadır.
James Webb Uzay Teleskobu ile Gözlemler
Keşfedilen yeni çubuklu sarmal galaksi, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) aracılığıyla gözlemlendi. Yapılan gözlemler, galaksinin hem sarmal yapısını hem de merkezdeki çubuğu belirgin bir şekilde ortaya koydu. Araştırma ekibi, gökadanın ışığını tayfölçümsel analizle inceleyerek, kimyasal bileşenleri ve kırmızıya kayma (redshift) değerlerini belirledi. Kırmızıya kayma, gökadanın uzaklığını hesaplamak için kullanılan bir yöntemdir ve evrenin genişlemesi nedeniyle uzak galaksilerin ışığının daha uzun dalga boylarına kaymasını ifade eder.
Gökadanın Tarihsel Bağlamı
Pittsburgh Üniversitesi'nde lisansüstü araştırmacı olan Daniel Ivanov, keşfin detayları hakkında şu bilgileri paylaştı: “Bu gökada, evrenin doğumundan sadece 2 milyar yıl sonra çubuk yapılar geliştirmeye başlamış. Bu, tayfölçümsel olarak doğrulanmış, merceklenmemiş en yüksek kırmızıya kayma değerine sahip çubuklu sarmal gökada.” Araştırmacılar, bazı teorilere dayanarak, çubuklu sarmal gökadaların bu örnekten yaklaşık 1 milyar yıl daha erken dönemlerde de oluşmaya başladığını vurguluyor. Ancak, bu kadar erken bir dönemde çubuklu sarmal gökadaların yaygın olmasının beklenmediği belirtiliyor.
Çubuk Yapının Evrimsel Önemi
Çubuk yapının, gökadanın evriminde önemli bir rol oynadığı düşünülüyor. Merkezdeki çubuk, gaz ve maddeyi gökadanın merkezine yönlendirerek, süper kütleli kara deliklerin büyümesine yardımcı olabilir. Bu süreçte açığa çıkan yüksek enerji, galaksinin ölçeğinde rüzgarlar oluşturabilir ve yıldız oluşumunu baskılayabilir. Ivanov, bu konuda “Çubuk oluşumunun zaman ölçeklerini sınırlandırmaya yardımcı oluyor ve oldukça ilginç bir durum” şeklinde konuştu.
